Ընտանիքում երեխայի զբաղեցրած դիրքը կարող է ազդել այն պատկերացումների վրա, որոնք նա ձևավորում է իր, մյուս մարդկանց և սեփական կարևորության մասին։ Սակայն նպատակը երեխաներին «տեսակների» բաժանելը չէ։ Այս առանձնահատկությունները հասկանալը կարող է օգնել ծնողին նկատել, թե ինչի կարիք ունի երեխան և ինչպիսի սխալ համոզմունքներ կարող են ձևավորվել նրա մոտ։
Կրտսեր երեխաներին հաճախ երես են տալիս ոչ միայն ծնողները, այլև ավագ եղբայրներն ու քույրերը։ Եթե շրջապատողները մշտապես ինչ-որ բան են անում երեխայի փոխարեն, նրա մոտ կարող է աստիճանաբար ձևավորվել համոզմունք․ «Ես ինձ սիրված եմ զգում, երբ ուրիշները հոգ են տանում իմ մասին»։
Այդ դեպքում «Ինձ մոտ չի ստացվում», «Ցույց տուր՝ ինչպես անել» կամ «Ես չեմ կարող» արտահայտությունները երբեմն իրականում կարող են նշանակել՝ «Դու արա իմ փոխարեն»։
Խնդիրը երեխայի ունակությունների պակասը չէ։ Հաճախ նրան պարզապես բավարար հնարավորություն չեն տվել դրանք զարգացնելու։ Օրինակ՝ երեխան արդեն երկու-երեք տարեկանից կարող է սկսել ինքնուրույն հագնվել, եթե հագուստը չափազանց բարդ չէ և նրան սովորեցրել են դա անել։
Երբ ծնողները տարիներով շարունակում են հագցնել երեխային, հավաքել նրա իրերը և կատարել այն ամենը, ինչ նա արդեն կարող էր ինքն անել, նրանք բարի մտադրությամբ նրան զրկում են պատասխանատվություն, ինքնուրույնություն և սեփական ուժերի նկատմամբ վստահություն զարգացնելու հնարավորությունից։
Հետագայում նույն երեխան կարող է դպրոցում սպասել, որ ուսուցիչն էլ իրեն օգնի այնտեղ, որտեղ ինքն արդեն կարող էր փորձել։
Ծնողները հաճախ այդ ամենն անում են սիրուց։ Նրանք ուզում են հեշտացնել երեխայի կյանքը։ Բայց երբ երեխայի փոխարեն անընդհատ անում ենք այն, ինչ նա կարող է ինքն անել, նրան անուղղակիորեն կարող ենք փոխանցել նաև մեկ այլ ուղերձ․ «Դու ինքդ չես կարող»։
Դրեյկուրսը խորհուրդ էր տալիս․ «Երեխայի փոխարեն մի՛ արեք այն, ինչ նա կարող է ինքն անել»։ Սա չի նշանակում երբեք չօգնել երեխային։ Նշանակում է տարբերել օգնությունը երեխայի ինքնուրույնությունը խլելուց։
Միջնեկ երեխաների մասին ընդհանրացումներ անելն ավելի դժվար է։ Նրանք հաճախ իրենց զգում են կարծես «սեղմված» մեջտեղում․ չունեն ավագի դիրքը, բայց չունեն նաև կրտսերի արտոնությունները։
Դրա հետևանքով կարող է ձևավորվել համոզմունք․ «Որպեսզի ինձ նկատեն և կարևոր համարեն, ես պետք է ինչ-որ բանով առանձնանամ»։
Մեկ երեխան կարող է սկսել ամեն ինչ կատարել գերազանց։ Մյուսը՝ հակառակը, հրաժարվել ջանք գործադրելուց։ Մեկը կարող է դառնալ չափազանց շփվող, մյուսը՝ փակվել իր մեջ։
Միջնեկ երեխաները հաճախ նաև լավ են հասկանում նրանց, ովքեր իրենց մերժված կամ անհաջողակ են զգում։ Նրանցից կարող են մեծանալ լավ հաշտարարներ՝ մարդիկ, որոնց մոտ ուրիշները գալիս են ըմբռնում և աջակցություն գտնելու։
Միակ երեխաները հաճախ ունենում են ավագ կամ կրտսեր երեխաներին բնորոշ որոշ գծեր, բայց նրանց իրավիճակը տարբեր է։ Նրանք չեն մրցում եղբայրների կամ քույրերի հետ ընտանիքում իրենց դիրքի համար։ Դրա փոխարեն իրենց համար կարող է հատկապես կարևոր դառնալ առանձնահատուկ լինելու զգացումը։
Միակ երեխան կարող է նաև բարձր պահանջներ դնել իր նկատմամբ, հատկապես եթե ծնողներն էլ նրանից մեծ ձեռքբերումներ են ակնկալում։ Նրանց մի մասը սիրում և գնահատում է մենակությունը, իսկ մյուսների համար այն կարող է դժվար լինել։
Բայց այս բոլոր նկարագրությունների մեջ ամենակարևորը հետևյալն է․ դրանք օրինաչափություններ են, ոչ թե դատավճիռներ։ Ծնողի խնդիրը չէ նայել երեխային և ասել․ «Դու այդպիսին ես, որովհետև կրտսերն ես»։
Շատ ավելի օգտակար է հարցնել․ «Ի՞նչ պատկերացում է իմ երեխան ձևավորել ընտանիքում իր տեղի մասին, և ինչպե՞ս կարող եմ օգնել նրան զգալ իր կարևորությունը՝ առանց ուրիշների հետ մրցելու կամ նրանցից կախված լինելու»։