Արդարությունը հաճախ կապում ենք հավասարության հետ։ Բայց հավասարությունն ու արդարությունը միշտ նույնը չեն։
Երկու մարդ կարող են ունենալ նույն իրավունքները, բայց շատ տարբեր հնարավորություններ։ Երեխաները կարող են նույն դասարանում սովորել, բայց մեկը ունենալ բոլոր անհրաժեշտ պայմանները, մյուսը՝ ոչ։
Եթե պարզապես հայտարարենք, որ բոլորին նույն բանն ենք տվել, խնդիրը դեռ չի լուծվի։ Արդարությունը պահանջում է տեսնել իրական պայմանները։
Մարդիկ տարբեր են։ Նրանց կարողությունները, հետաքրքրությունները և ուժեղ կողմերը նույնը չեն։ Այս տարբերությունները բնական են։ Բայց մարդկանց տարբեր կարողությունները չեն նշանակում, որ նրանց մարդկային արժեքը տարբեր է։
Հասարակության մեջ խնդիրը սկսվում է այն ժամանակ, երբ կարողությունների, ունեցվածքի կամ սոցիալական դիրքի տարբերությունը վերածվում է արժանապատվության տարբերության։ Արդար հասարակությունը կարող է ընդունել մարդկանց տարբերությունը՝ միաժամանակ պաշտպանելով յուրաքանչյուրի արժանապատվությունը։
Շատ անարդարություններ շարունակվում են ոչ այն պատճառով, որ բոլորը ցանկանում են դրանք պահպանել, այլ որովհետև դրանք դարձել են աննկատ։
Մենք սովորում ենք մեր միջավայրին։ Այն, ինչը երկար ժամանակ գոյություն ունի, սկսում է բնական թվալ։ Այդ պատճառով արդարության կարևոր կարողություններից մեկն ուրիշի տեսանկյունից իրավիճակին նայելն է։ Ո՞վ այս որոշման մեջ ձայն չունի։ Ո՞վ է կրելու դրա հետևանքները։ Ո՞ւմ հնարավորություններն են սահմանափակված։ Ո՞ւմ կարիքները մենք պարզապես չենք նկատում։
Այս հարցերը մեզ ստիպում են դուրս գալ միայն սեփական փորձից։
Հասարակական արդարության մասին խոսելը հեշտ է, բայց այն սկսվում է նաև առօրյա որոշումներից։ Արդյո՞ք մենք մարդկանց մասին դատում ենք՝ մինչև նրանց լսելը։ Արդյո՞ք աշխատանքի ժամանակ նույն չափանիշներն ենք կիրառում բոլորի նկատմամբ։ Արդյո՞ք պատրաստ ենք ընդունել սեփական սխալը, եթե այն վնասել է մեկ ուրիշին։
Այս փոքր իրավիճակներում ձևավորվում է արդարության մշակույթը։
Արդար հասարակությունը միայն լավ օրենքների արդյունք չէ։ Այն նաև մարդկանց մտածելակերպի արդյունք է։ Երբ մարդը սովորում է արդարությունը կիրառել սեփական հարաբերություններում, այն դադարում է լինել վերացական գաղափար և դառնում է վարքագծի չափանիշ։
