Լրացնել հայտը Բահայների հետ հանդիպելու համար
Խնդրում ենք նշել հանդիպման նպատակը և այլ լրացուցիչ տվյալներ

Բոլոր “*”-ով դաշտերը պարտադիր են

post
Հոդվածներ

8 թյուրըմբռնում բահայի հավատի մասին

Վերջերս ինձ հրավիրեցին մասնակցելու միջկրոնական դիսկուսիային, որտեղ մենք բոլորս պատասխանեցինք այն հարցին, թե որո՞նք են մեր հավատի մասին ճիշտ ու սխալ պատկերացումները:

 

Քանի որ Բահայի հավատը համեմատաբար երիտասարդ կրոն է, որը հիմնվել է Բահաուլայի կողմից 19 -րդ դարի կեսերին, ոչ բոլորը շատ բան գիտեն այդ մասին, և ոմանք ունեն սխալ ինֆորմացիա: Ահա այն սխալ պատկերացումները, որոնք ես նկատել եմ.

 

1. Որտե՞ղ են հանդիպում բահայիները

 

Մարդիկ հաճախ հարցնում են, թե որտեղ են երկրպագում բահայիները: Բահայիների Երկրպագության Տները գոյություն ունեն յուրաքանչյուր մայրցամաքում, ինչպես նաև կառուցվում են Երկրպագության մի քանի Տներ ևս, նրանք բոլորը նախատեսված են որպես վայրեր, որտեղ յուրաքանչյուրը կարող է գալ աղոթելու և խորհրդածելու:

 

Սակայն, մեծ մասամբ Բահայի համայնքների չունեն երկրպագության տներ, որոնք իրականում ավելի շատ նման են համայնքի կողմից հասարակությանը նվերի, այլ ոչ թե նախատեսված են միայն բահայիների օգտագործման համար: Ինչպես բացատրում է Աբդուլ-Բահան` Բահաուլլայի որդին և իրավահաջորդը.

 

 

Տաճարների և երկրպագության տների սկզբնական նպատակը պարզապես միասնությունն է ՝ հանդիպումների վայրեր, որտեղ զանազան ժողովուրդներ, տարբեր ռասաներ և ցանկացած ունակության հոգիներ կարող են համախմբվել՝ իրենց միջև սեր և ներդաշնակություն դրսևորելու համար… որպեսզի բոլոր կրոնները, ռասաները և կրոնական փոքրամասնությունները կարողանան միավորվել իր ունիվերսալ ապաստարանում:

 

 

Իրենց տաճարներին կապված այլ հավատքների անդամներ հաճախ շփոթվում են, երբ պարզում են, որ բահայի համայնքը տվյալ վայրում չունի երկրպագության տուն: Թեև բահայիները չունեն ավանդական եկեղեցիներ կամ մզկիթներ, տեղի համայնքները, կախված բահայի համայնքի չափից և որոշ հանգամանքներից, կարող են որոշել վարձակալել կամ գնել հանդիպումների համար նախատեսված վայր, որը սովորաբար անվանվում է բահայի կենտրոն:

 

2. Արդյո՞ք Բահայի հավատքը սինկրետիկ է:

 

Երբեմն ես լսում եմ նրանցից, ովքեր լավ չեն տիրապետում Բահայի հավատքին, որ այն սինքրետիկ է: Ես առաջին անգամ լսեցի «սինկրետիկ» բառը, որը կապված էր Բահայի հավատքի հետ, քոլեջի դասախոսից: Սինկրետիկ նշանակում է, որ կրոնը չի պարունակում որևէ օրիգինալ բան, այլ իրենից ներկայացնում է ուսմունքների հավաքածու, որոնք վերցված են այլ կրոններից և փորձում են միավորել դրանք:

 

Վերջերս ես հայտնաբերեցի, որ Դալայ Լաման նման մի բան է ասել. Իր 10 գլուխներից բաղկացած գրքի ընդամենը երկու պարբերության մեջ նա ասում է, որ ինքը «կրոնական սինկրետիզմի կողմնակից չէ», այնպիսին, ինչպիսին «բահայիզմն» է:

 

Ճշմարտությունը, ընդհակառակը, կայանում է նրանում, որ Բահայի հավատքը սովորեցնում է առաջադեմ հայտնություն, ինչը նշանակում է. «Աստծո սուրբ Հայտնիչների աստվածային կրոններն իրականում մեկ են, չնայած իրենց անվամբ և ցանկով նրանք տարբերվում են: Մարդը պետք է սիրի լույսը, անկախ նրանից, թե որ լուսաբացից է այն ծագում: Նա պետք է սիրի վարդը, ինչ հողում էլ այն աճի: Նա պետք է լինի ճշմարտություն որոնող, անկախ նրանից, թե ինչ աղբյուրից է այն եկել»:

 

Աստվածաշունչը հստակ ցույց է տալիս այս հասկացությունը, քանի որ այն ներառում է Հին Կտակարանի մարգարեներ Մովսեսին և Աբրահամին, ինչպես նաև Նոր Կտակարանից Հիսուս Քրիստոսին, որոնց բոլորին բահայիները երկրպագում են և համարում են Աստվածային Հայտնիչներ: Ղուրանը առաջ է քաշում նույն գաղափարը, քանի որ այն Մուհամմադի հետ միասին ներառում է Հին Կտակարանի մարգարեներին, ինչպես նաև Քրիստոսին:

 

Սա կրոնի յուրահատուկ հայեցակարգ է, որը Աբդուլ-Բահան բացատրում է հետևյալ բառերով. «Աստծո այս Սուրբ Հայտնիչները հանդիսանում են մարդկության դաստիարակները և ուսուցիչները»: Դա կրոնները միավորելու արհեստական փորձ չի հանդիսանում, բայց փոխարենը բոլորովին նոր միջոց է բոլոր հավատալիքները դիտարկելու որպես մեկ օրգանական ամբողջություն և ոչ թե որպես մրցակցող համոզմունքների համակարգերի հավաքածու: Բահաուլլայի հայտնությունը ճանաչվել է որպես համաշխարհային անկախ կրոն`աշխարհի շատ երկրներում:

 

3. Արդյո՞ք Բահայի հավատքը իսլամի աղանդ է համարվում: Ո’չ:

 

Ժամանակ առ ժամանակ ես լսում էի այն կարծիքը, որ Բահայի հավատքը համարվում է իսլամի աղանդ: Դա ճիշտ չէ:

 

Փաստացիորեն, բահայինները բանտարկվել և խոշտանգվել են այն ժամանակվանից, երբ իրենց Հավատքը ծագել է Պարսկաստանում՝ իսլամական հզոր հոգևորականների հետապնդումների պատճառով, որոնք Բահայի հավատքը և դրա առաջադեմ սկզբունքները սպառնալիք են համարել: Եթե որոշ իսլամական երկրներ չէին հասկանում, թե ինչպես դասակարգել Բահայի հավատքը, ինչո՞ւ նրանցից շատերը 20 -րդ դարասկզբից պաշտոնապես ճանաչեցին այն որպես իսլամից տարբերվող անկախ կրոն: 

 

Կարևոր է նշել, որ Բահայի հավատքն առաջին անգամ ծագեց մահմեդական մշակույթի մեջ ներկայիս Իրանի տարածքում, հետևաբար իսլամը կարելի է անվանել նրա ծնողական կրոնը, ճիշտ այնպես, ինչպես եբրայականությունն է համարվում քրիստոնեության սկզբնական հավատքը:

 

 

4. Արդյո՞ք բահայիները համարվում են հասարակական ակտիվիստներ:

 

Շատերն են ասել. «Բահայիները չեն մասնակցում հասարակական գործունեությանը»: Չկա իրականությունից այսքան հեռու մեկ այլ բան: Իրականում, Բահաուլլան իր հետևորդներին հանձնարարել է մասնակցել սոցիալական աշխատանքներին, երբ ասել է. «Ամբողջ հոգով համակվեք այն դարաշրջանի կարիքներով, որում ապրում եք և կենտրոնացրեք ձեր մտքերը նրա անհրաժեշտությունների և պահանջների վրա:

 

Երբ Աբդուլ-Բահան այցելեց Հյուսիսային Ամերիկա 1912 թվականին, նա սոցիալական գործողությունների օրինակ տվեց, երբ ասաց բահայիներին, ռասայականորեն ինտեգրվել անգամ այն քաղաքներում, որոնք այն ժամանակներում մեկուսացած էին, ինչպես նաև կիրառել իրենց կյանքում սեռերի հավասարության սկզբունքը: Այդ ժամանակից ի վեր, Բահայի միջազգային հանրությունը, որպես ՄԱԿ-ում մշտական նստավայր ունեցող ոչ կառավարական կազմակերպություն, խորհրդատվական կարգավիճակ է ունեցել ՄԱԿ-ի Տնտեսական և սոցիալական խորհրդում: Նա ունի բնապահպանական գրասենյակ, որը ներգրավված է կայուն զարգացման մեջ: Քանի որ Բահայի հավատքը հիմնված է ժողովրդական արմատների վրա, ցանկացած սոցիալական գործողություն ծնվում է խորհրդակցության արդյունքում և կախված է տեղական կարողություններից:

 

 

5. Արդյո՞ք Բահայի հավատքը կենտրոնացած է հոգևորի, այլ ոչ թե գործնականի վրա:

 

«Դա պարզապես հոգևոր է, ոչ թե գործնական»: Սա մեկն էր այն սխալ մեկնաբանոթյուններից, որոնք ես լսել եմ Բահայի հավատքի մասին բազմաթիվ անգամներ:

 

Բահայի Սուրբ գրություններից շատերն առեղծվածային են և մեզ շատ բան են պատմում հոգևոր իրականության մասին, սակայն մյուսները հիմք են դնում ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված նրբագեղ և խիստ գործնական գլոբալ վարչական կարգի համար, և նախագծված են աստիճանաբար ծավալվելու և օգնելու մարդկությանը ամբողջ աշխարհում կայուն խաղաղություն ապահովել: Բահայիները չունեն հոգևորականություն, և ապրում են այս վարչական կարգի համաձայն՝ հետևելով Արդարության Համաշխարհային Տան` առաջին իրապես ժողովրդավարական գլոբալ կառավարման համակարգի առաջնորդությանը: Բահայիները հավատում են գիտության և կրոնի ներդաշնակությանը և կարծում են, որ կրոնը պետք է գործնական օգուտ տա մարդկությանը,- ասել է Աբդուլ-Բահան,- հակառակ դեպքում առավել նախընտրելի է կրոն չունենալ:

 

6. Արդյոք Բահայի հավատքը կապ չունի՞ եբրայական կրոնի հետ:

 

Երբ մարդիկ ասում են. «Բահայի հավատքը «ինչ-որ կապ ունի եբրայականության հետ», դա նշանակում է, որ նրանք շփոթել են Բահայի բառը «Բնաի Բրիտ» բառի հետ: «Բնաի Բրիտը» կազմակերպություն է, որը զբաղվում է հրեաների սոցիալական և կրթական խնդիրների բարելավմամբ:

 

Ենթադրությունը, որ բահայիները հրեաներ են, նույնպես թյուրըմբռնում է, քանի որ Բահայի հավատքի համաշխարհային կենտրոնը գտնվում է Հայֆայում, Իսրայելում: Դա Իսրայելի պետություն դառնալուց շատ առաջ էր, այդ տեղի է ունեցել այն պատճառով, որ Բահաուլլան աքսորվել էր Պաղեստինի Աքքա բերդաքաղաքը, որն այն ժամանակ Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ էր, Իսրայելի պետության հիմնադրումից մոտ 85 տարի առաջ:

 

Իհարկե, քանի որ Բահայի ուսմունքը ընդգծում է բոլոր կրոնների միասնությունը, բահայիները հավատում են հրեա մարգարեներին և հարգում են նրանց Հավատքը:

 

7. Ունե՞ն արդյոք բահայիները հոգևոր առաջնորդներ:

 

Ինձ անընդհատ հարցնում են. «Ո՞վ է ձեր տեղական հոգևոր առաջնորդը, քահանան կամ հովիվը»: Բահայիները չունեն հոգևորականներ: Փոխարենը, Բահայի հավատքը գործում է վարչական ձևով`ինը անդամներից բաղկացած տեղական, ազգային և միջազգային կառավարման մարմինների համակարգով, և նրանք բոլորը ժողովրդավարական ճանապարհով են ընտրված՝ առանց առաջադրվելու կամ քարոզարշավի: Ժողովի անդամներն առանձին-առանձին չունեն ինքնավար լիազորություններ: Ավելի շուտ, Բահայիները ոգեշնչման և առաջնորդության համար դիմում են Բաբի և Բահաուլայի հոգևոր ուսմունքներին, ինչպես նաև Աբդուլ-Բահայի մեկնաբանություններին:

 

8. Պաշտամունք, թե՞ կրոն:

 

Մարդիկ հաճախ վախենում և նվաստացնում են այն, ինչը չեն հասկանում, և յուրաքանչյուր ոք, ով ասում է, որ Բահայի հավատքը պաշտամունք է, դա, անշուշտ, չի հասկանում: Պաշտամունքներն ունեն խարիզմատիկ առաջնորդներ, մինչդեռ բահայիները ընդհանրապես չունեն հոգևորականություն կամ առաջնորդություն: Պաշտամունքները առանձնացված են հասարակությունից, մինչդեռ բահայիները մասնակցում են հասարակության կյանքին: Պաշտամունքները հաճախ խրախուսում են բռնությունը, իսկ բահայիները խաղաղ, ոչ բռնի քաղաքացիներ են: Պաշտամունքները պառակտում են, մինչդեռ Բահայի հավատքը միավորում է:

 

Դուք, հնարավոր է տեղյակ եք որոշ այլ սխալ պատկերացումների մասին, դրանք կարող են քննարկման հիանալի թեմա լինել: Մեր խմբում դիսկուրսը թույլ տվեց բոլոր մասնակիցներին նախապես հասկանալ իրենց կրոնների վերաբերյալ ընդհանուր թյուրըմբռնումները և թույլ տվեց մասնակիցներին և լսարանի անդամներին ծանոթանալ իրենց համար անծանոթ կրոններին: Միգուցե դուք էլ ոգեշնչվեք և կազմակերպեք նման քննարկումներ այնտեղ, որտեղ ապրում եք:

author
Author
Բահայի Հայաստան