Երբ մտածում ենք ամուսնության մասին, հաճախ մեզ հետաքրքրում է՝ արդյոք համատեղելի են մեր բնավորությունները։ Բայց ի՞նչ է իրականում նշանակում ճանաչել մարդու բնավորությունը։ Արդյո՞ք բավական է իմանալ, որ նա հանգիստ է, շփվող, համբերատար կամ զգացմունքային։
Համատեղ կյանքում ժամանակի ընթացքում բացահայտվում են մարդու այնպիսի կողմեր, որոնք առաջին հայացքից կարող են աննկատ մնալ։ Ինչպե՞ս է նա վերաբերվում իր պարտավորություններին, ինչպե՞ս է արձագանքում դժվարություններին, որքանո՞վ է պատրաստ հաշվի առնել դիմացինի կարիքները։ Այս հարցերը վերաբերում են ոչ միայն մեր ապագա կողակցին, այլև մեզ։
Մարդու բնավորությունն ավելի խորությամբ հասկանալու համար կարևոր է տարբերակել երեք փոխկապակցված, բայց առանձին կողմեր՝ հոգևոր որակները, վերաբերմունքը և խառնվածքը։
Մարդու բնավորության մասին հաճախ խոսում ենք մեկ կամ երկու բառով՝ «հանգիստ», «շփվող», «զուսպ» կամ «փակ»։ Այդ նկարագրությունները ցույց են տալիս նրա անհատականության որոշ կողմեր։ Սակայն ընտանեկան կյանքում նշանակություն ունի նաև այն, թե ինչ որակներ է մարդը զարգացնում իր մեջ, ինչպես է վերաբերվում կյանքի տարբեր հարցերին և ինչ սովորություններ ունի։ Բնավորությունն ավելի ամբողջական հասկանալու համար արժե առանձին դիտարկել հոգևոր որակները, վերաբերմունքը և խառնվածքը։
Բահայի ուսմունքներում մարդու բնավորության հիմքում առանձնահատուկ տեղ ունեն հոգևոր որակները։ Բահաուլլան ասում է. «Բարի վարքը հիրավի լավագույն հանդերձանքն է մարդու համար, որը տրված է նրան Աստծո կողմից»։ Այս միտքը ուշադրությունը դարձնում է այն հատկանիշներին, որոնք արտահայտվում են մեր վարքում և իմաստ տալիս ուրիշների հետ հարաբերություններին։ Ամուսնական կյանքում այդպիսի որակների թվում են վստահելիությունը, անշահախնդրությունը, ներողամտությունն ու հավատարմությունը։
Վստահելիությունն օգնում է, որ մարդն իր կողակցի հետ հարաբերություններում զգա հանգստություն և ապահովություն։ Այն արտահայտվում է նաև ստանձնած պարտավորություններին լրջությամբ վերաբերվելու և խոսքը գործով հաստատելու մեջ։ Երբ համատեղ կյանքի մի հարցը հանձնվում է ամուսիններից մեկին, մյուսի համար կարևոր է իմանալ, որ նա պատասխանատվությամբ կմոտենա դրան։ Վստահելիության մասին մտածելիս կարող ենք հարցնել՝ որքանո՞վ կարող է կողակիցս հենվել ինձ վրա, և արդյոք իմ ամենօրյա վարքը ամրապնդում է այդ վստահությունը։
Անշահախնդրությունը կապված է սեփական ցանկություններից ավելի լայն տեսանկյուն ունենալու հետ։ Ընտանիքում մարդը պետք է կարողանա հաշվի առնել նաև կողակցի բարեկեցությունն ու ընդհանուր կյանքի կարիքները։ Այս որակը կարող է արտահայտվել նրանով, թե որքան պատրաստակամ ենք ժամանակ, ուշադրություն և ջանք տրամադրել մի գործի, որի արդյունքը երկուսիս համար կարևոր է։ Դրա շուրջ մտորելիս օգտակար է նկատել՝ մեր որոշումներում որքան տեղ է զբաղեցնում ընտանիքի ընդհանուր բարօրությունը։
Ներողամտությունը վերաբերում է այն պահին, երբ հանդիպում ենք դիմացինի սխալին կամ անկատարությանը։ Բահայի գրվածքներում այն կապվում է ուրիշներին քննադատելուց զսպվելու և խորհուրդն այնպես առաջարկելու հետ, որ այն չծանրաբեռնի ունկնդրին։ Ընտանեկան կյանքում այս որակն օգնում է, որ սխալը դիտարկելիս ուշադրության կենտրոնում մնա մարդը։ Այն մեզ հրավիրում է մտածելու, թե ինչպես ենք վերաբերվում կողակցի թերություններին և որքան տեղ ենք տալիս նրա առաջընթացի հնարավորությանը։
Հավատարմությունն իր հերթին վերաբերում է մեր նվիրվածության կայունությանը։ Ամուսնական կյանքում այն իմաստ է ստանում ստանձնած կապը և ընդհանուր պարտավորությունները գնահատելու միջոցով։ Այս որակի մասին մտածելիս կարևոր է դիտարկել մեր վարքը ժամանակի ընթացքում՝ ինչպես ենք պահպանում մեր նվիրվածությունը և ինչպես է այն արտահայտվում ամենօրյա ընտրություններում։
Բնավորության մյուս կողմը մեր վերաբերմունքն է տարբեր հարցերի հանդեպ։ Այն ձևավորվում է մշակույթի, դաստիարակության և անցյալի փորձի ազդեցությամբ։ Մենք կարող ենք տարբեր պատկերացումներ ունենալ նյութական հարմարավետության, դժվարությունների, կանանց և տղամարդկանց հավասարության, առողջության կամ երեխաների դաստիարակության մասին։ Այդ մոտեցումները ի հայտ են գալիս ընտանեկան առօրյայում՝ ազդելով այն բանի վրա, թե ինչ ենք կարևորում և ինչ պատասխանատվություն ենք մեզ վերագրում։
Օրինակ՝ երեխաների դաստիարակությանը վերաբերող հարցերում նշանակություն ունի, թե ինչպես ենք հասկանում յուրաքանչյուր ծնողի ներդրումը։ Հավասարության մասին մեր պատկերացումները դրսևորվում են այն հարգանքի մեջ, որը ցուցաբերում ենք միմյանց նկատմամբ։ Դժվարությունների հանդեպ վերաբերմունքը տեսանելի է դառնում, երբ ընտանիքը բախվում է խոչընդոտի։ Հոգևոր որակներն էլ նպաստում են այդ զարգացմանը՝ օգնելով մեր վերաբերմունքը դարձնել ավելի հոգատար և պատասխանատու։
Խառնվածքը բնավորության ևս մեկ կողմ է։ Այն վերաբերում է, օրինակ, նրան, թե որքան հանգիստ կամ անհանգիստ ենք տարբեր իրավիճակներում, հակված ենք զուսպ, թե հապճեպ գործելու, ավելի շփվող ենք, թե փակ։ Նման առանձնահատկություններից շատերն ինքնին պարտադիր չէ, որ լավ կամ վատ լինեն։ Ավելի փակ լինելը դեռ չի նկարագրում մարդու հոգատարությունը, ինչպես շփվող լինելը ամբողջությամբ չի բացահայտում նրա վստահելիությունը։ Այդ տարբերությունը նկատելը օգնում է խառնվածքի առանձնահատկությունները չշփոթել հոգևոր որակների հետ։
Երկու մարդկանց խառնվածքները կարող են տարբերվել, և այդ տարբերությունները տեղ են ունենալու նրանց համատեղ կյանքում։ Միաժամանակ բնավորությանը ծանոթանալը չի նշանակում մարդու կյանքի յուրաքանչյուր մանրամասն ուսումնասիրել կամ մտքում քննություն մշակել, որը նա պետք է անցնի։ Մարդուն հասկանալու համար կարևոր է ուշադրություն դարձնել նրա իրական հատկանիշներին՝ առանց կատարելություն ակնկալելու։
Ամուսնության որոշումն ինքնին չի երաշխավորում պատրաստի ներդաշնակություն։ Արդարության Համաշխարհային Տան անունից գրված նամակում նշվում է, որ ամուսնական հարաբերությունները հաճախ պահանջում են «պահվածքի խորը վերափոխում զուգընկերներից յուրաքանչյուրի կողմից»։ Որոշ զույգեր արագ են հասնում ներդաշնակության, իսկ մյուսները դրա համար երկարատև ջանքեր են գործադրում։ Բնավորության մասին մտածելը, հետևաբար, շարունակվող աշխատանք է նաև մեր սեփական անձի հետ։ Հոգևոր որակների զարգացումը, վերաբերմունքի վերանայումը և խառնվածքի ըմբռնումը օգնում են այդ աշխատանքը կատարել ավելի գիտակցված՝ նպաստելով ընտանիքի միասնությանը։
